Mata dezynfekcyjna jest tak skuteczna, jak płyn, którym jest nasączona. Sucha albo rozcieńczona deszczem mata leży przy drzwiach tylko dla porządku, a mata nasączona niewłaściwym środkiem daje fałszywe poczucie bezpieczeństwa. Przepisy dla ferm drobiu i gospodarstw ze świniami nie pozostawiają tu wątpliwości: maty mają być utrzymywane w stanie zapewniającym skuteczność użytego środka[1][2].
Poniżej odpowiadamy na pytania, które najczęściej pojawiają się przy pierwszym napełnianiu maty: jaki preparat wybrać, jak przygotować roztwór, kiedy go wymieniać i jak bezpiecznie obchodzić się z koncentratem.
Jaki środek można wlać do maty
Do maty wlewa się roztwór produktu biobójczego, czyli środka dezynfekcyjnego dopuszczonego do obrotu w Polsce. Ustawa o produktach biobójczych pozwala udostępniać i stosować wyłącznie produkty, na które wydano pozwolenie, i nakazuje używać ich zgodnie z zaleceniami na etykiecie i w ulotce (art. 5 i art. 6 ust. 1)[3]. Domowe mieszanki, płyny do mycia podłóg czy środki bez pozwolenia nie spełniają tego warunku, nawet jeśli dobrze pachną i pienią się.
Numer pozwolenia znajdziesz na etykiecie każdego legalnego preparatu. Warto sprawdzić też przeznaczenie produktu i spektrum jego działania. Do mat w gospodarstwach rolnych potrzebny jest środek o działaniu co najmniej bakteriobójczym i wirusobójczym, a przy zagrożeniu konkretną chorobą taki, którego skuteczność wobec tego czynnika potwierdza producent.
Czy jeden środek wystarczy na wszystkie zagrożenia
Nie zawsze. Wirusy różnią się odpornością na środki dezynfekcyjne. Szczególnym przypadkiem jest wirus pryszczycy, który jest bezotoczkowy i nie reaguje na część popularnych substancji czynnych. W okresie zagrożenia tą chorobą Powiatowy Inspektorat Weterynarii w Czarnkowie zaleca preparaty o działaniu potwierdzonym właśnie wobec wirusa pryszczycy. Więcej piszemy o tym we wpisie o bioasekuracji przy pryszczycy.
Na co dzień, przy ochronie przed szerokim spektrum bakterii, grzybów i wirusów, sprawdza się jeden dobrze dobrany preparat stosowany konsekwentnie we wszystkich matach w gospodarstwie. Ułatwia to dozowanie, prowadzenie dokumentacji zużycia i pilnowanie zapasu.
Dezynfektol V: z czego się składa i jak go dozować
Do mat, które wysyłamy, polecamy Dezynfektol V. To płyn w postaci koncentratu o działaniu bakteriobójczym, grzybobójczym i wirusobójczym, dopuszczony do obrotu jako produkt biobójczy. Jego substancją czynną jest chlorek alkilo (C12-16) dimetylobenzyloamoniowy (ADBAC/BKC) w ilości 100 g/kg[4].
Zalecane stężenie roztworu wodnego według etykiety to 2%, czyli 200 ml preparatu na 10 l wody. Etykieta przewiduje go do dezynfekcji urządzeń i powierzchni zmywalnych, także mających kontakt z żywnością, w obiektach prywatnych, publicznych i przemysłowych. Przy powierzchniach mających kontakt z żywnością po dezynfekcji trzeba je spłukać wodą zdatną do picia. Produkt jest przeznaczony do użytku profesjonalnego.
Jak przygotować roztwór krok po kroku
- Załóż środki ochrony. Etykieta Dezynfektolu V wymaga rękawic ochronnych, odzieży ochronnej oraz ochrony oczu i twarzy. Koncentrat działa żrąco na skórę i oczy.
- Odmierz wodę. Do czystego wiadra lub konewki wlej 10 l wody. Przy większej macie przygotuj odpowiednią wielokrotność.
- Dodaj koncentrat. Odmierz 200 ml Dezynfektolu V na każde 10 l wody i wymieszaj. Nie dosypuj „na oko”: zbyt słaby roztwór traci skuteczność, a zbyt mocny niepotrzebnie zwiększa zużycie i obciążenie środowiska.
- Nasącz matę równomiernie. Rozlewaj roztwór po całej powierzchni, aż wkład przestanie go wchłaniać. Wkład z pianki poliuretanowej przyjmuje płyn stopniowo, więc lepiej lać w kilku podejściach.
- Zapisz zużycie. Na fermach drobiu rozporządzenie wymaga dokumentacji zakupu, przyjęcia i zużycia środków odkażających oraz zapasu na co najmniej 7 dni. Notatka z datą i ilością przyda się również w innych gospodarstwach.
Kiedy uzupełniać, a kiedy wymieniać roztwór
Uzupełniaj roztwór, zanim mata wyschnie. Przy dużym ruchu i w ciepłe dni płyn odparowuje i jest wynoszony na obuwiu i kołach szybciej, niż się wydaje, dlatego stan mat warto sprawdzać codziennie, a przy wejściach do budynków najlepiej kilka razy dziennie.
Wymiana całego roztworu jest potrzebna, gdy mata jest mocno zabrudzona błotem lub obornikiem, po intensywnym deszczu, który rozcieńcza płyn, oraz po roztopach. Brud na powierzchni maty ogranicza kontakt podeszwy i opony z płynem, więc przed ponownym nasączeniem usuń z niej nagromadzone zanieczyszczenia.
Zimą sam roztwór może zamarznąć. Wtedy mata przestaje działać, nawet jeśli jest pełna płynu. Jak temu zapobiegać, opisujemy w osobnym poradniku o macie dezynfekcyjnej zimą.
Ile płynu potrzeba i jak policzyć zapas
Ilość roztworu, którą przyjmie mata, zależy od jej wymiaru, grubości wkładu i tego, jak bardzo była wyschnięta. Zamiast zgadywać, przy pierwszym napełnianiu odmierz roztwór w wiadrach o znanej pojemności i zapisz, ile litrów wchłonęła mata do pełnego nasączenia. Ta liczba, pomnożona przez liczbę mat w gospodarstwie, daje ilość roztworu na jedno pełne napełnienie.
Przez kolejny tydzień notuj, ile roztworu dolewasz przy każdym uzupełnianiu. Suma z siedmiu dni to rzeczywiste tygodniowe zużycie, a z niego łatwo policzyć potrzebną ilość koncentratu: przy roztworze 2% na każde 10 l roztworu zużywasz 200 ml Dezynfektolu V. Na fermach drobiu taki tygodniowy zapas jest wymogiem prawnym, a w innych gospodarstwach po prostu chroni przed sytuacją, w której mata wysycha, bo skończył się środek.
Najczęstsze błędy przy nasączaniu
- Dolewanie samej wody do maty, która zaczyna wysychać. Rozcieńcza to roztwór poniżej skutecznego stężenia.
- Wlewanie koncentratu bez rozcieńczenia albo „mocniejszego dla pewności”. Zwiększa to zużycie i ryzyko podrażnień, a nie poprawia działania ponad to, co przewiduje etykieta.
- Nasączanie tylko środka maty, przez co brzegi pozostają suche, a właśnie po nich chodzi się najczęściej przy framugach.
- Mieszanie różnych preparatów w jednej macie. Każdy produkt stosuje się zgodnie z jego etykietą, a mieszaniny nie są przez nią objęte.
Przechowywanie koncentratu i resztek roztworu
Etykieta Dezynfektolu V nakazuje przechowywać produkt tylko w oryginalnych, szczelnie zamkniętych opakowaniach z oryginalną etykietą, chronić przed światłem i bezpośrednim nasłonecznieniem, z dala od materiałów niezgodnych oraz zabezpieczyć przed dostępem osób nieupoważnionych, a szczególnie dzieci[4].
Preparat działa bardzo toksycznie na organizmy wodne, z długotrwałymi skutkami. Dlatego resztek roztworu i koncentratu nie wylewa się do kanalizacji ani do rowu, tylko przekazuje do utylizacji zgodnie z przepisami. Przy matach przejazdowych ustawionych w pobliżu studzienek czy rowów warto zadbać, żeby spływający z nich płyn nie trafiał bezpośrednio do wód.
Dezynfektol V zamówisz razem z matami w formularzu wyceny: wystarczy zaznaczyć opcję dodania środka. Kartę charakterystyki, etykietę i pozwolenie znajdziesz w sekcji produktu na stronie głównej.
Najczęściej zadawane pytania
Jaki płyn wlać do maty dezynfekcyjnej?
Roztwór produktu biobójczego dopuszczonego do obrotu w Polsce, o działaniu co najmniej bakteriobójczym i wirusobójczym. Do mat polecamy Dezynfektol V w roztworze 2%, czyli 200 ml koncentratu na 10 l wody.
Czy do maty można wlać zwykły płyn do podłóg?
Nie. Do dezynfekcji można stosować tylko produkty biobójcze z pozwoleniem, zgodnie z etykietą (art. 5 i 6 ustawy o produktach biobójczych). Płyny do mycia nie mają potwierdzonego działania dezynfekcyjnego.
Jak często uzupełniać płyn w macie?
Zanim mata wyschnie. Stan mat warto sprawdzać codziennie, a przy wejściach do budynków najlepiej kilka razy dziennie. Po deszczu, roztopach i przy dużym zabrudzeniu roztwór trzeba wymienić.
Czy Dezynfektol V działa na wirusa pryszczycy?
Etykieta podaje działanie bakteriobójcze, grzybobójcze i wirusobójcze, ale nie wymienia wirusa pryszczycy. Przy zagrożeniu tą chorobą stosuj preparat, którego skuteczność wobec wirusa pryszczycy potwierdza producent.
Co zrobić z resztkami roztworu?
Nie wylewać do kanalizacji ani do wód, bo preparat działa bardzo toksycznie na organizmy wodne. Resztki przekazuje się do utylizacji zgodnie z przepisami.
